Κυνήγι φαντασμάτων στη Βουδαπέστη

Το ουγγρικό εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα ήταν το Arrow Cross. Κυβέρνησε τη χώρα καθώς ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος αγκομαχούσε προς το τέλος του, από τον Οκτώβριο του 1944 μέχρι τον Μάρτιο της επόμενης χρονιάς. Κατά τη σύντομη κυριαρχία του, δέκα με δεκαπέντε χιλιάδες άνθρωποι - κυρίως Εβραίοι - δολοφονήθηκαν από τα εκτελεστικά αποσπάσματα.

 

Στη Βουδαπέστη, η μέθοδος ήταν απλή, ποιητική, αποδοτική: αιφνιδιαστικές περίπολοι έσπαζαν πόρτες πολιτών τις νύχτες, τα ανθρώπινα λάφυρα συγκεντρώνονταν και παρατάσσονταν στο χείλος του Δούναβη, οι οπλοφόροι πυροβολούσαν, τα πτώματα έσκαγαν στο νερό. Το νερό πήγαινε - ακόμα πηγαίνει - νότια, προς τη Μαύρη Θάλασσα. Πριν τους φόνους, οι εκτελεστές ζητούσαν από τα θύματα να βγάλουν τα παπούτσια τους.

 

Η Βουδαπέστη φοράει τα ενθύμια της βίαιης ιστορίας της σαν σμαράγδια σε στέμμα - κόβει εισιτήρια γι' αυτά τη μέρα, οι προβολείς της τα φωτίζουν ολόχρυσα τη νύχτα. Είναι σπάνιο να βρεθεί κανείς σε μία πόλη εξίσου όμορφη - η ομορφιά της ζέχνει αίμα.

 

Το Κάστρο της Βούδας, που χτίστηκε για να είναι απόρθητο, πολιορκήθηκε βίαια ξανά και ξανά. Τον 16ο και 17ο αιώνα διεκδικήθηκε από τους Οθωμανούς κατακτητές και από τον αυστριακό Οίκο των Αψβούργων - τα τείχη του αγκομάχησαν, μα κράτησαν, η περιφέρειά του βάφτηκε από μία αιμάτινη τάφρο. Στην μεγάλη πολιορκία του 1686, οι Χριστιανοί επικράτησαν επί των Μουσουλμάνων - ο πύργος του Στεφάνου, η οθωμανική πυριτιδαποθήκη, ανατινάχθηκε από μία χριστιανική κανονιά, σκοτώνοντας χίλιους πεντακόσιους Τούρκους και σηκώνοντας ένα κύμα στο Δούναβη που αποδεκάτισε την παρατεταγμένη στις όχθες φουρά.

 

Το 1945, το ίδιο φρούριο ήταν το τελευταίο σημαντικό οχυρό των ναζιστικών δυνάμεων στην Βουδαπέστη - ο Κόκκινος Στρατός των Σοβιετικών παγίδεψε όλες τις διεξόδους με βαριά πυρομαχικά. Το κάστρο έγινε ξανά ένα ένδοξο πυροτέχνημα - σκεπές και φυλάκια κατέρρευσαν, η νότια και η δυτική πτέρυγα κατακάηκαν. Σήμερα, είναι ένα άκακο αξιοθέατο, από την προνομιακή θέση του οποίου μπορεί να απολαύσει κανείς τον ήλιο να βυθίζεται πίσω απ' την Πέστη, και, για λίγα λεπτά, να την καταπίνει.

 

Στην Πέστη, στις δύο άκρες της ίδιας πλατείας δύο αγάλματα υπενθυμίζουν τον τρόμο της ναζιστικής τυραννίας και την σοβιετική επέμβαση που απάλλαξε την Ουγγαρία από αυτήν αντίστοιχα. Τα μνημεία είναι αμφιλεγόμενα τουλάχιστον - αρκετοί θυμούνται ότι οι Ναζί της Βουδαπέστης ήταν τόσο Γερμανοί όσο και Ούγγροι και ότι η σοβιετική χειραφέτηση κατέληξε σε μία αιματηρή, πεντηκονταετή δικτατορία. Η πλατεία ονομάζεται Πλατεία Ελευθερίας. Το πελώριο Κοινοβούλιο, το πιο στομφώδες, καταπληκτικό κτίσμα της πόλης, θυμίζει στους Ούγγρους - που μοιράζονται με τους Έλληνες μία απέχθεια για τους κυβερνώντες τους - την σημερινή τους πολιτικοοικονομική κακοδαιμονία. Ακόμα και τα νυχτερινά μελίσσια της πόλης, οι ruin pubs, χτίστηκαν πάνω στα κυριολεκτικά ερείπια της κομμουνιστικής κατοχής, οι τσακισμένοι τοίχοι των οποίων κρύφτηκαν κάτω από την αλλοπρόσαλλη διακόσμηση. Και τέλος, πλάι σε όλους τους κολοσσούς, τα μικροσκοπικά γλυπτά των παπουτσιών ακροπατούν με ασφάλεια στη δυτική όχθη του Δούναβη, περιμένοντας ακόμα τους ιδιοκτήτες τους να αναδυθούν.

 

 

Είναι η ίδια η πόλη, μέσα από την τέχνη της, από τα πιο ιμπρεσσιονιστικά μέχρι τα πιο διακριτικά δείγματά της, που δε σε αφήνει να ξεχάσεις την παλλόμενη ιστορία. Ένα φάντασμα συρίζει και αναδεύεται πάνω από τη Βουδαπέστη.

 

Πολλά από τα στοιχειά έχουν καταφύγει στο Μουσείο του Τρόμου, που μέσα από ένα βομβαρδισμό εκθεμάτων και οπτικοακουστικού υλικού προσπαθεί να ανασυστήσει την κομμουνιστική δικτατορία στην Ουγγαρία στο προστατευμένο περιβάλλον των τριών πατωμάτων του. Η προπαγάνδα είναι ανελέητη - και πειστική. Η κλιμάκωση της ξενάγησης είναι η αργή κάθοδος προς τα ανήλιαγα κελιά των κομμουνιστών, που στέκουν ακόμα κάτω από το κτήριο του μουσείου. Η μεταφορά πραγματοποιείται σε ένα στενόχωρο ασανσέρ όπου, από μία οθόνη, ένας ασπρόμαυρος αξιωματούχος περιγράφει με απάθεια τεχνικές απαγχονισμού. Βρέθηκα εκεί μαζί με μία σχολική εκδρομή. Μία ντουζίνα γυμνασιόπαιδα αναλύονταν σε νευρικά γέλια μέχρι να φτάσουμε στο μπουντρούμι, η καθηγήτρια τα κοίταζε αποδοκιμαστικά. Στο ασφυκτικό ασανσέρ, η τραγωδία του παρελθόντος μετατρέπεται στο punch-line του παρόντος.

 

Η ανθρώπινη μνήμη είναι βραχεία και τα συγκεκριμένα παιδιά δεν έχουν καν μνήμη όσων παρακολουθούν - αδυνατούν να μυηθούν στην δανεική φρίκη, οπότε απλά γελούν. Ίσως είναι καλύτερα έτσι. Έτσι κι αλλιώς, τα μεγάλα όμορφα κτήρια είναι απλώς όμορφα και μεγάααλα και τα παπούτσια είναι απλώς κάτι που βάζουμε στα πόδια μας. Και η ιστορία επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά, πια μόνο ως φάρσα.


Οι μπύρες είναι φτηνές στη Βουδαπέστη, όπως σχεδόν και τα πάντα. Οι χαμηλές τιμές αντικατοπτρίζουν τους χαμηλούς μισθούς αλλά ένας δυτικοευρωπαίος τουρίστας - ένας Έλληνας για παράδειγμα - μπορεί να επωφεληθεί κυνικά από τον υπναλέο πληθωρισμό. Η παμπ Szimpla είναι η πιο όμορφη που έχω πάει, ή έστω αυτή που φοράει με μεγαλύτερη έπαρση την προσωπική της ταυτότητα. Φωλιασμένη στο ερείπιο ενός κατεδαφιστέου εργοστασίου, πρόκειται ουσιαστικά για πολλά μπαρ ενωμένα εορταστικά σε ένα, με ελεύθερη μετακίνηση μεταξύ των αιθουσών. Η διακόσμηση είναι έργο σχιζοπαθών χίπστερς, με αναρχικά γκράφιτι να πλαισιώνουν πίνακες του Μικελάντζελο, λαμπιόνια, ποδήλατα και καρέκλες να σχοινοβατούν στην οροφή, αρτοποιήματα να σχηματίζουν φαλλικά και αιδοιικά σχήματα και, στη μέση του πίσω κήπου, μία χίπικη Trabant - εμβληματικό αμάξι της σοσιαλιστικής εποχής - στο εσωτερικό του οποίου επιβάλλεται να πιει κανείς, όπως εγώ έκανα, μία λεμονάδα.

 

Είναι η ιστορία κάτι που πρέπει να μας ταΐζουν στο στόμα ή κάτι που πρέπει να το αφήνει κανείς στην ησυχία του και να αναπνέει τον ποταμίσιο αέρα ρουφώντας μία φτηνή Somersby;

 

Όταν συγκέντρωναν τους Εβραίους στις όχθες του Δούναβη, ένα μικρό κορίτσι και η μητέρα της το έσκασαν και κρύφτηκαν κάπου στην πόλη. Σήμερα, το κορίτσι είναι πια γιαγιά και ξεναγεί ακόμα τουρίστες στο ιστορικό κέντρο της Βουδαπέστης, εξιστορώντας το πώς διέφυγε μπροστά στα παρατεταγμένα παπούτσια των ομοεθνών της, τα πρόσωπα των οποίων πιθανότατα θυμάται απλά θολά. Την τυραννούν εφιάλτες του περιστατικού μέχρι τώρα, ξυπνάει με την αίσθηση του παγωμένου δαπέδου καθώς οι γυμνές τις πατούσες την κρατάνε μετά βίας όρθια δίπλα στο ποτάμι, ή έχει η φρίκη ατονήσει και η παλιά ιστορία, με την συνεχή της αναδιήγηση, περιοριστεί σε μία ασαφώς συγκινητική ρετροσπεκτίβα; Όπως και να έχει, σε λίγα χρόνια η γυναίκα αυτή θα έχει φύγει, μαζί με τους υπόλοιπους εναπομείναντες του Ολοκαυτώματος, ανοίγοντας χώρο για μία νέα παράτα από θύματα και επιζώντες, τυχερούς και άτυχους, που τα κόμπλεξ, τις βεντέτες και τις εθνικές τους συνειδήσεις προγραμματίζουν ηγεμόνες μέσα σε μεγάλα και όμορφα κτήρια.

 

Η μνήμη - όπως και η ελπίδα - είναι πράγματα πεισματάρικα, όσο και εύθραυστα. Σαν ένα λουλούδι που φυτρώνει μέσα από ένα μεταλλικό παπούτσι.

 

 

The Best United Kingdom Bookmaker lbetting.co.uk Ladbrokes website review