Ένα σχολείο διαφορετικό από τα υπόλοιπα

Πώς θα δαμαστεί μέσα στον άνθρωπο το θηρίο που τείνει προς την πλεονεξία και τη βία;

Ο Μακιαβέλι θ' απαντούσε: με τον εξαναγκασμό του Νόμου.

Οι απαισιόδοξοι: με τη Χάρη του Θεού. 

Οι αισιόδοξοι: με την Παιδεία. (Ευ. Παπανούτσος)

 

«Η εκπαίδευση είναι εξαιρετικό πράγμα, αλλά ο,τι αξίζει να μάθουμε δυστυχώς δεν μπορεί να διδαχθεί.» - Όσκαρ Ουάιλντ

 

 

Φτάσαμε κιόλας στην αρχή της νέας σχολικής χρονιάς. «Έναρξη εποχής;», θα αναρωτηθούμε. Άπειροι συνειρμοί και μόνο στο άκουσμα των λέξεων "εκπαίδευση", "σχολείο", "σχολικές αίθουσες", "μαθητές", "εκπαιδευτικοί",  "επιδόσεις", "εκπαιδευτικό σύστημα" - και η λίστα συνεχίζεται. Πώς όμως φαντάζεται ο καθένας το ιδανικό-ιδεαλιστικό και ονειρεμένο σχολείο  στο μυαλό του, και άραγε πώς τελικά πρέπει και μπορεί αυτό να διαμορφώνεται; Το μόνο σίγουρο, επιτρέψτε μου, είναι ότι όλοι - αν όχι οι περισσότεροι, θα συμφωνήσουμε με την εξής άποψη: «Πώς είναι σήμερα το σχολείο; Ε, ακριβώς το αντίθετο θέλουμε να είναι». Απλή υπερβολή ή η αντικειμενική σκληρή πραγματικότητα, με πολλά στοιχεία ρεαλισμού βγαλμένα μέσα από την καθημερινή ζωή και πρακτική;

 

 

Μα αλήθεια μπορεί να λέγεται εκπαιδευτικό αυτό το σύστημα; Τι εκπαιδευτικό σύστημα είναι αυτό που διαπλάθει πολίτες απαίδευτους, αμόρφωτους επί της ουσίας, χωρίς αξίες, αρχές, ιδανικά  και σωστά πρότυπα; Η ατομικότητα και ο εγωκεντρισμός προβάλλονται ως οι μοναδικές αξίες εις βάρος της συλλογικότητας, του κοινού αισθήματος και της αλληλεγγύης. Παράλληλα, το σύστημα αυτό - ο Θεός ας το κάνει εκπαιδευτικό, που βασίζεται στην μεταλαμπάδευση παρωχημένων και τυποποιημένων γνώσεων στα παιδιά, τα μαθαίνει να κοστολογούν τα πάντα, να βάζουν μια τιμή/αξία στο κάθε τι και να κυνηγούν ένα βαθμό, έναν αριθμό που δεν πιστοποιεί την επίτευξη  της μάθησης και της παιδαγωγικής κατάκτησης. Ο μαθητής με αυτόν τον τρόπο χάνει την ουσία της μόρφωσης και καλλιέργειας, δεν ενδιαφέρεται και δεν αγαπά τη γνώση. Βλέπει τα πάντα από ωφελιμιστική και άκρως χρησιμοθηρική οπτική, αδιαφορώντας για την ολόπλευρη ανάπτυξή της προσωπικότητάς του.

 

 

Γιατί άραγε συμβαίνει αυτό; Γιατί φυσικά το σημερινό σχολείο προωθεί και επιβάλλει τη μηχανιστική απομνημόνευση και αποστήθιση, οι οποίες ατροφούν το  νου, στερούν την ατομική εσωτερική ελευθερία, και τοποθετούν τις γνώσεις σε «κουτάκια με έτοιμες ταμπέλες» στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

 

Και εδώ συνειρμικά μου έρχεται η εξής μεγάλη αλήθεια: «το κεφάλι του παιδιού δεν είναι δοχείο για να το γεμίζεις με γνώσεις, αλλά σπίρτο και φωτιά για να το ανάψεις». Τα προβλήματα της παιδείας σαφώς και δεν τελειώνουν εδώ. Το σχολείο είναι μια μικρογραφία της κοινωνίας και αυτή τη στιγμή η Παιδεία, το εκπαιδευτικό σύστημα, μαθητές και δάσκαλοι νοσούν, καθώς οι εκπαιδευτικοί και κοινωνικοί θεσμοί διέρχονται  κρίση - πολυδιάστατη και πολυπαραγοντική ομολογουμένως.

 

 

Το σημερινό σχολείο έχει καταντήσει ο εφιάλτης του μαθητή. Εντάξει, ας μη μιλήσουμε για τον εκπαιδευτικό, με όλα αυτά που έχει να αντιμετωπίσει, την πολλαπλότητα των ρόλων που καλείται να διατελέσει, την ευελιξία που οφείλει να διαθέτει κ.ο.κ, διότι η λίστα δεν θα τελειώσει ποτέ. Μαθητής, άγχος, πολλές υποχρεώσεις, έλλειψη ελεύθερου χρόνου, διαγωνίσματα, εξέταση,  ατέρμονη «παπαγαλία» μέχρι αηδίας, στείρα γνώση χωρίς ουσία και συνάμα αποκομμένη από τη χαρά της δημιουργίας και της ανακάλυψης/κατάκτησης πάνε μαζί και στοιχειώνουν το καημένο το παιδάκι, που πρέπει να κολυμπήσει στο ανοιχτό πέλαγος μέσα στην τρικυμία και την αναταραχή αβοήθητο! Για φανταστείτε τι ωραίο και συναρπαστικό φαντάζει αυτό. Μοναδική εμπειρία υποθέτω - αν μιλήσουμε για τραυματική εμπειρία προφανώς! Ο σημερινός μαθητής επομένως δε θέλει να πάει στο σχολείο γιατί δεν περνάει καλά και δεν βρίσκει κάτι ενδιαφέρον εκεί. Δεν πηγαίνει με χαρά και δεν αγαπά αυτό που κάνει και όσα μαθαίνει (μεταξύ μας τώρα - το τι θα μάθει , πότε και πώς θα το μάθει το παιδί, το έχει επιβάλλει η πολιτεία με την γραμμή και τον προσανατολισμό/κατεύθυνση που ακολουθεί στην κατασκευή των «Αναλυτικών Προγραμμάτων») και αυτό είναι το πρόβλημα. Δημιουργικότητα, κριτική σκέψη, ελευθερία επιλογής και βιωματική μάθηση είναι είδη προς εξαφάνιση (και όχι μόνο αυτά - αλλά αρκούμαι σε λίγα για ευνόητους λόγους).

 

Εσύ αγαπημένε/η δάσκαλε/δασκάλα πού είσαι; Τι κάνεις; Ναι, εσένα ρωτάω, που αν και είσαι πρακτικά πιόνι, καθότι οδηγίες του Υπουργείου και του συστήματος εκτελείς - κακά τα ψέματα, έχεις τη δυνατότητα (μικρή, μεγάλη στο  χέρι σου είναι πάντως, πίστεψέ το επιτέλους) να αλλάξεις τον κόσμο και μάλιστα σε καθημερινή βάση στις διδακτικές σου ώρες. Στο χέρι σου είναι, έστω και «κρυφά» όταν κλείνει η μαγική πόρτα της σχολικής αίθουσας σου, να ανοίξεις τα μάτια, τα αυτιά, το μυαλό αλλά και την καρδία των παιδιών σου, των μαθητών σου, να δουν τον κόσμο αλλιώς ώστε να τον αλλάξουν οι ίδιοι αύριο με δράσεις, πρωτοβουλίες, θάρρος και τόλμη. 

 

 

Ο δάσκαλος είναι σαν τον καλλιτέχνη άλλωστε - σαν τον ζωγράφο. Πνευματικός ταγός, πρότυπο προς μίμηση με αρετές, αρχές, με άποψη που δεν διστάζει να εκφράζει ελεύθερα, ακόμη κι όταν αναγκάζεται να εναντιωθεί στο ρεύμα, μα πάνω από όλα είναι δημιουργός που ασχολείται με την ομορφιά, την αρμονία και το κάλλος. Αυτή η ομορφιά είναι τα παιδιά, το γέλιο, το χαμόγελο και τα όνειρά τους, οι απορίες τους, οι απαντήσεις που δίνουν, οι αντιδράσεις τους, οι σκέψεις τους. Το τελικό έργο θα φανεί, και είτε θα είναι αριστούργημα μεγάλης αξίας και σημασίας με απήχηση στο κοινό, είτε όχι.

 

 

Ένας κούκος μπορεί επομένως να φέρει την άνοιξη; Ναι, αρκεί να πιστέψουμε στην άνοιξη, στη ζωή και την αλλαγή. Με φαντασία, επιμονή, εργατικότητα, φρέσκιες ιδέες και καινοτομία από την πλευρά του εκπαιδευτικού αρχικά, κι ύστερα των παιδιών που θα εμπνευστούν με τη σειρά τους, μπορεί να γίνει η αλλαγή όσο δύσκολη κι αν φαντάζει ή όντως είναι. Ναι, ένας κούκος μπορεί να φέρει την άνοιξη, αρκεί να το πιστέψει ο καθένας ξεχωριστά και να το υπηρετήσει, όσο ουτοπικό και ιδεαλιστικό αν ακούγεται, όσες θυσίες και αγώνες αν απαιτεί. Μόνο αυτός που αδιάκοπα μοχθεί και αγωνίζεται θα λυτρωθεί στο τέλος. Η διδασκαλία είναι μια λύτρωση που βγαίνει μέσα από τον αγώνα.

 

 

Αυτή είναι η διδασκαλία - ο συνεχής αγώνας δρόμου που φαντάζει με μαραθώνιο, χωρίς όμως τερματική γραμμή αφού δε σταματά ποτέ . Όχι μόνο ο Γκαίτε στον Φάουστ, αλλά και ο Καβάφης με την Ιθάκη του αυτό μας υποδεικνύουν και μας διδάσκουν. Μας δείχνουν την πορεία προς τον αγώνα. Η Ιθάκη είναι η αφορμή για να κάνουμε την πορεία. Η διδασκαλία του εκπαιδευτικού θα είναι πάντα μια πορεία, αγωνιστική πορεία ανάβασης με δυσκολίες και εμπόδια ουκ ολίγα. Ακόμη κι όταν βλέπεις  ως εκπαιδευτικός (τωρινός ή μελλοντικός) ότι αυτή η πορεία δεν καταλήγει σε αποτελέσματα, μην απογοητεύεσαι. Αξίζει ο αγώνας να γίνεται για τον αγώνα, ο αγώνας για τον αγώνα και ας μην έχει άμεσο αντίκρισμα. Τα αποτελέσματα  θα αποκαλυφθούν ή θα προκύψουν αργότερα - όπως και με τα περισσότερα έργα των μεγαλύτερων καλλιτεχνών, τα οποία αναγνωρίστηκαν και εκτιμήθηκαν αρκετές φορές μετά το θάνατό τους. Τα αποτελέσματα θα έρθουν αργότερα, όταν ο άνθρωπος μάθει να αγωνίζεται έστω και για τον αγώνα! Γιατί αυτό είναι ανεκτίμητης αξίας και δεν μετριέται με ποσοτικούς όρους - για αυτό και έχει τόση σημασία.

 

Αυτό αξίζει - πίστεψε το, και γι' αυτό δεν πρέπει να σταματάς τον αγώνα, αλλά να παλεύεις, να συνεχίζεις να επιτελείς το σπουδαίο αυτό λειτούργημα, και η άνοιξη θα 'ρθει. Όχι επειδή είναι μια απλή εποχή που ντετερμινιστικά πρέπει να έρθει ως ακολουθία του χειμώνα. Η άνοιξη θα έρθει επειδή την έφερες εσύ, την επεδίωξες και αγωνίστηκες γι' αυτήν με όλη σου την ψυχή! Αυτή είναι η μαγεία. Την αισθάνεσαι;

 

 

 

 

 

The Best United Kingdom Bookmaker lbetting.co.uk Ladbrokes website review