Το Hamlet Machine του Heiner Muller - Συζητώντας με τη Μαριάννα Δημητρίου

Το βιβλίο «Η μηχανή Άμλετ» του Heiner Muller αποτελεί ένα δριμύ κατηγορώ του ίδιου του συγγραφέα στην κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα όπως διαμορφώθηκε την δεκαετία του ‘70. Ο Muller αντιμετωπίζει το καπιταλιστικό σύστημα, την επίδραση της τηλεόρασης, την καταπιεσμένη και αυτοκαταστροφική γυναίκα, τον άκριτο υπερκαταναλωτισμό, τον φασισμό, το status quo της εποχής και κάθε αποτυχημένη επανάσταση με έναν πένθιμο και μελαγχολικό τόνο, μια απελπισία και αρκετό μαύρο χιούμορ.

Τον περασμένο Φεβρουάριο η ομάδα deviant GaZe ανέβασε στο θέατρο "Θησείο" την παράσταση αυτή ως μονόλογο, σε σκηνοθεσία Γιώργου Ζαμπουλάκη και σε ερμηνεία της Μαριάννας Δημητρίου. Σε μια από τις παραστάσεις της βρέθηκα εκεί και δέχτηκε να της κάνω ορισμένες βασικές ερωτήσεις για κάθε αναγνώστη του βιβλίου αλλά και θεατή της παράστασης.

 ~

- Με ποιόν τρόπο πιστεύετε ότι ο Muller ακουμπά την Ευρώπη του 20ου και 21ου αιώνα;

Μ.Δ. : Το κείμενο εμπεριέχει πολλές κωδικοποιημένες αναφορές πάνω σε διάφορα ιστορικά γεγονότα της Ευρώπης. Υπάρχει πχ ένα σημείο οπού μιλά για μια εξέγερση και αναφέρεται σε πραγματικό γεγονός, την εξέγερση στη Βουδαπέστη το 1956, ενώ ταυτόχρονα γινόταν "η μάχη του μπακαλιάρου" μεταξύ Δανίας και Αγγλίας. Πιστεύω ότι γενικά οι συγγραφείς που γράφουν τέτοιου είδους "υψηλά κείμενα", ακουμπάνε με το γράψιμό τους και πιο πριν από τον 20ο και τον 21ο αιώνα και θα ακουμπάνε και μετά, διότι πάντα θα υπάρχουν πχ μανάδες και πατεράδες, γιοί και κόρες. Πάντα θα υπάρχει ιστορία και ιδεολογία που θα γράφεται και θα καταρρέει, και θα ξαναγίνεται για να ξανακαταρρεύσει. Πάντα θα υπάρχει το "Εγώ". Αυτό το αδιαίρετο "Εγώ" που εκεί κολλάνε όλα. Πάντα θα βρίσκονται άνθρωποι σε κρίση.

- Γιατί διαλέγει ως βασικό χαρακτήρα τον Άμλετ;

Μ.Δ. : Διαλέγει μια διλημματική προσωπικότητα για να κρατήσει ακριβώς το ότι είναι δύο οι επιλογές. Δεν διαλέγει έναν παθητικό χαρακτήρα, αλλά έναν χαρακτήρα αρχέτυπο της διλληματικότητας και μόνο από το απλό "to be or not to be". Όλο το κείμενο, όλοι οι χαρακτήρες που περνάνε, όπως η Μήδεια, όλα τα ερωτήματα που θέτονται είναι διλληματικά. Στην εξέγερση λέει "είμαι και ο μπάτσος, και ο διαδηλωτής. Και το δόντι, και το λαρύγγι". Και στο τέλος πού καταλήγει; Στο "αδιαίρετο Εγώ μου". Ξεκινά από το άτομο, προχωρά στο σύνολο και ξανακαταλήγει στο άτομο. Η πόλωση συνεχίζει ατέρμονα. Αφήνει τον Άμλετ και φτάνει στον εαυτό του όπου αντιμετωπίζει το ίδιο ακριβώς "to be or not to be".

- Στο παραλήρημα του Muller βρίσκετε κάπου κομμάτια του εαυτού σας;

Μ.Δ. : Φυσικά, σε όλο το κείμενο. Το πρώτο κομμάτι που μου φάνηκε πιο εύκολο να πλησιάσω ήταν της Οφηλίας. Και πιστεύω και κάθε γυναίκα γιατί ξεδιπλώνει την γυναικεία φύση μέχρι το κέντρο της, και την ιστορία τουλάχιστον μέχρι το ’70 γιατί μετά έγιναν κι άλλα. Αλλά πιστεύω γενικά ότι σε κάθε τι που πρέπει να πεις, πρέπει να βρεις ένα αντίκρισμα μέσα σου, κι ας μην είσαι ο Άμλετ, κι ας μην είσαι 17 χρονών. Κάτι πρέπει να βρεις για να τα ερμηνεύσεις.

- Ποιο μέρος του μονολόγου σας δυσκόλεψε περισσότερο στην απόδοσή του;

Μ.Δ. : Τίποτα δεν είναι εύκολο, χρειάστηκε δουλειά και κόπος από όλους. Σε κάθε τέλος της παράστασης είμαι εξαντλημένη αλλά νιώθω και κάπως ελαφριά.

- Ποιο είναι το μήνυμα που θα θέλατε να εμφυσήσετε στην ιδιοσυγκρασία του νεοέλληνα μέσω αυτού του έργου;

Μ.Δ. : Κάτω η ευτυχία της υποταγής! Αυτό μόνο!

 

~

«Ήμουν ο Άμλετ. Στεκόμουνα στην ακτή και μιλούσα στα κύματα που πάφλαζαν, με την πλάτη στραμμένη στα ερείπια της Ευρώπης.»

 

The Best United Kingdom Bookmaker lbetting.co.uk Ladbrokes website review